Autisme en ADHD
Deze vergelijking helpt om verschillen en overeenkomsten te begrijpen. Het is geen test en geen onderscheidingsinstrument.
Onderdeel 8 van 15
Lees in het kort
- Autisme en ADHD kunnen samen voorkomen.
- Dezelfde zichtbare moeilijkheid kan een andere reden hebben.
- Een vragenlijst kan dit niet definitief onderscheiden.
Mogelijke overeenkomsten en verschillen
Onderwerp
Aandacht
Kan bij autisme voorkomen
Diepe focus op specifieke onderwerpen
Kan bij ADHD voorkomen
Aandacht moeilijk sturen of vasthouden
Belangrijke nuance
Beide kunnen hyperfocus kennen
Onderwerp
Verandering
Kan bij autisme voorkomen
Behoefte aan voorspelbaarheid
Kan bij ADHD voorkomen
Nieuwe prikkels kunnen aantrekkelijk zijn
Belangrijke nuance
Iemand kan beide behoeften tegelijk hebben
Onderwerp
Planning
Kan bij autisme voorkomen
Vastlopen door onduidelijkheid of schakelen
Kan bij ADHD voorkomen
Vastlopen door aandacht, werkgeheugen of impulsiviteit
Belangrijke nuance
De zichtbare uitkomst kan hetzelfde lijken
Onderwerp
Sociale situaties
Kan bij autisme voorkomen
Impliciete regels en wederkerigheid kunnen moeite kosten
Kan bij ADHD voorkomen
Afgeleid raken, onderbreken of impulsief reageren
Belangrijke nuance
De reden achter het gedrag verschilt mogelijk
Onderwerp
Prikkels
Kan bij autisme voorkomen
Over- of ondergevoeligheid kan sterk zijn
Kan bij ADHD voorkomen
Afleidbaarheid en prikkelzoeken kunnen sterk zijn
Belangrijke nuance
Beide kunnen samen voorkomen
Onderwerp
Routines
Kan bij autisme voorkomen
Routines geven voorspelbaarheid
Kan bij ADHD voorkomen
Routines kunnen helpen maar moeilijk vol te houden zijn
Belangrijke nuance
Autisme en ADHD kunnen elkaar intern tegenwerken
Onderwerp
Interesses
Kan bij autisme voorkomen
Intensief, diepgaand en langdurig
Kan bij ADHD voorkomen
Intensief maar mogelijk wisselender
Belangrijke nuance
Dit is geen harde scheidslijn
Onderwerp
Impulsiviteit
Kan bij autisme voorkomen
Niet noodzakelijk een kernkenmerk
Kan bij ADHD voorkomen
Vaak een belangrijk kenmerk
Belangrijke nuance
Angst of overbelasting kan ook impulsief gedrag geven
Onderwerp
Communicatie
Kan bij autisme voorkomen
Letterlijk, expliciet of anders wederkerig
Kan bij ADHD voorkomen
Snel praten, afdwalen of onderbreken
Belangrijke nuance
Kijk naar levensloop en context
Onderwerp
Energie
Kan bij autisme voorkomen
Sociale en zintuiglijke verwerking kan uitputten
Kan bij ADHD voorkomen
Aandacht sturen en organiseren kan uitputten
Belangrijke nuance
Beide kunnen leiden tot overbelasting
| Onderwerp | Kan bij autisme voorkomen | Kan bij ADHD voorkomen | Belangrijke nuance |
|---|---|---|---|
| Aandacht | Diepe focus op specifieke onderwerpen | Aandacht moeilijk sturen of vasthouden | Beide kunnen hyperfocus kennen |
| Verandering | Behoefte aan voorspelbaarheid | Nieuwe prikkels kunnen aantrekkelijk zijn | Iemand kan beide behoeften tegelijk hebben |
| Planning | Vastlopen door onduidelijkheid of schakelen | Vastlopen door aandacht, werkgeheugen of impulsiviteit | De zichtbare uitkomst kan hetzelfde lijken |
| Sociale situaties | Impliciete regels en wederkerigheid kunnen moeite kosten | Afgeleid raken, onderbreken of impulsief reageren | De reden achter het gedrag verschilt mogelijk |
| Prikkels | Over- of ondergevoeligheid kan sterk zijn | Afleidbaarheid en prikkelzoeken kunnen sterk zijn | Beide kunnen samen voorkomen |
| Routines | Routines geven voorspelbaarheid | Routines kunnen helpen maar moeilijk vol te houden zijn | Autisme en ADHD kunnen elkaar intern tegenwerken |
| Interesses | Intensief, diepgaand en langdurig | Intensief maar mogelijk wisselender | Dit is geen harde scheidslijn |
| Impulsiviteit | Niet noodzakelijk een kernkenmerk | Vaak een belangrijk kenmerk | Angst of overbelasting kan ook impulsief gedrag geven |
| Communicatie | Letterlijk, expliciet of anders wederkerig | Snel praten, afdwalen of onderbreken | Kijk naar levensloop en context |
| Energie | Sociale en zintuiglijke verwerking kan uitputten | Aandacht sturen en organiseren kan uitputten | Beide kunnen leiden tot overbelasting |
Wat hierbij hoort:
- autisme en ADHD kunnen samen voorkomen
- één aandoening sluit de andere niet uit
- dezelfde zichtbare moeilijkheid kan een andere onderliggende reden hebben
- een vragenlijst kan dit niet definitief onderscheiden
- professionele diagnostiek kijkt naar ontwikkeling, context en meerdere verklaringen
Waarop is dit gebaseerd?
Sterk bewijs
Sinds DSM-5 mogen autisme en ADHD samen worden vastgesteld; het gelijktijdig voorkomen is in veel studies aangetoond.
Redelijk bewijs
Overlap in executieve moeilijkheden en zintuiglijke verwerking is in meerdere reviews beschreven.
Beperkt bewijs
Uitspraken over de onderliggende reden achter hetzelfde gedrag zijn vooral klinisch onderbouwd en niet met een test te bewijzen.