Autisme en andere mogelijke verklaringen

Wat kan op elkaar lijken?

Sociale situaties vermijden, spanning vooraf, uitputting achteraf.

Wat kan verschillen?

Bij sociale angst begrijpt iemand sociale regels mogelijk wel, maar is diegene bang voor afwijzing of beoordeling. Bij autisme kan ook het begrijpen, voorspellen of verwerken van sociale informatie anders verlopen.

Wanneer begon het?

Angst begint vaak later; autistische patronen meestal al in de ontwikkeling.

Kunnen beide tegelijk?

Ja, beide kunnen tegelijk voorkomen.

Welke beoordeling?

Huisarts of psycholoog kan dit uitvragen.

Wat kan op elkaar lijken?

Piekeren, spanning, behoefte aan zekerheid.

Wat kan verschillen?

Bij angst staat zorgen maken centraal; bij autisme vaak de behoefte aan duidelijke informatie.

Wanneer begon het?

Angst kan in periodes komen en gaan.

Kunnen beide tegelijk?

Ja, dat komt vaak voor.

Welke beoordeling?

Huisarts of POH-GGZ.

Wat kan op elkaar lijken?

Minder contact, weinig energie, minder plezier.

Wat kan verschillen?

Depressie kan interesse, energie en sociaal contact verminderen. Bij autisme zijn bepaalde sociale, zintuiglijke en voorspelbaarheidspatronen meestal al vóór de depressie aanwezig.

Was het er eerder?

Kijk of de patronen al bestonden vóór de sombere periode.

Kunnen beide tegelijk?

Ja.

Welke beoordeling?

Huisarts; bij aanhoudende somberheid altijd bespreken.

Wat kan op elkaar lijken?

Vermijden, schrikachtigheid, gevoeligheid voor geluid.

Wat kan verschillen?

Trauma kan leiden tot vermijding, waakzaamheid, gevoeligheid en moeite met vertrouwen. Bij autisme zijn kernpatronen meestal al eerder in de ontwikkeling aanwezig. Een autistisch persoon kan daarnaast trauma hebben.

Wanneer begon het?

Vaak te koppelen aan een gebeurtenis of periode.

Kunnen beide tegelijk?

Ja.

Welke beoordeling?

Psycholoog of GGZ.

Wat kan op elkaar lijken?

Herhaling, vaste volgorde, moeite met afwijken.

Wat kan verschillen?

Bij dwang voelt het vaak onprettig en opgedrongen; routines bij autisme geven meestal rust.

Komt het overal voor?

Dwang kan zich juist tot bepaalde thema's beperken.

Kunnen beide tegelijk?

Ja.

Welke beoordeling?

Psycholoog of psychiater.

Wat kan op elkaar lijken?

Slechter concentreren, prikkelbaarheid, slecht slapen.

Wat kan verschillen?

Stressklachten nemen meestal af als de belasting daalt.

Was het er eerder?

Kijk of het patroon al vóór de drukke periode bestond.

Kunnen beide tegelijk?

Ja.

Welke beoordeling?

Huisarts of POH-GGZ.

Wat kan op elkaar lijken?

Uitputting, vergeetachtigheid, minder verdragen van prikkels.

Wat kan verschillen?

Burn-out ontstaat meestal na een periode van te hoge belasting.

Was het er eerder?

Levenslange patronen wijzen op iets anders dan alleen burn-out.

Kunnen beide tegelijk?

Ja.

Welke beoordeling?

Huisarts, bedrijfsarts of POH-GGZ.

Wat is het?

Een beschrijving van langdurige uitputting, verlies van vaardigheden en minder prikkelverdraagzaamheid na langdurig aanpassen.

Hoe zeker is dit?

Het is een onderzoeksconcept, geen officiële diagnose.

Wat kan verschillen?

Werk hoeft niet de oorzaak te zijn; het gaat om de totale aanpassingslast.

Kunnen beide tegelijk?

Ja, met werkgerelateerde burn-out of depressie.

Welke beoordeling?

Bespreek klachten altijd eerst met de huisarts.

Wat kan op elkaar lijken?

Concentratieproblemen, prikkelbaarheid, overgevoeligheid.

Wat kan verschillen?

Klachten verbeteren vaak duidelijk bij beter slapen.

Kunnen beide tegelijk?

Ja, slaapproblemen komen veel voor.

Welke beoordeling?

Huisarts kan slaap onderzoeken.

Wat kan op elkaar lijken?

Intensieve interesses, andere aansluiting bij leeftijdsgenoten, sterke rechtvaardigheid.

Wat kan verschillen?

Hoogbegaafdheid verklaart meestal niet de zintuiglijke verschillen of de behoefte aan voorspelbaarheid.

Kunnen beide tegelijk?

Ja.

Welke beoordeling?

Psycholoog.

Wat kan op elkaar lijken?

Moeite met complexe informatie en zelfstandigheid.

Wat kan verschillen?

Bij autisme kan het begrip juist heel wisselend zijn per gebied.

Kunnen beide tegelijk?

Ja, en dan is aangepaste ondersteuning nodig.

Welke beoordeling?

Psycholoog of orthopedagoog.

Wat kan op elkaar lijken?

Moeite met begrijpen of formuleren.

Wat kan verschillen?

Bij een taalstoornis blijft sociale wederkerigheid vaak wel gebruikelijk.

Kunnen beide tegelijk?

Ja.

Welke beoordeling?

Logopedist of psycholoog.

Wat kan op elkaar lijken?

Niet reageren, moeite in drukke ruimtes, vermoeidheid na gesprekken.

Wat kan verschillen?

Bij gehoorverlies helpt beter geluid direct.

Kunnen beide tegelijk?

Ja.

Welke beoordeling?

Laat het gehoor eerst medisch onderzoeken.

Wat kan op elkaar lijken?

Weinig energie, prikkelbaarheid, minder sociale activiteiten.

Wat kan verschillen?

Pijn is vaak duidelijk aanwijsbaar en wisselt met belasting.

Kunnen beide tegelijk?

Ja.

Welke beoordeling?

Huisarts.

Wat kan op elkaar lijken?

Overprikkeling, vermoeidheid, moeite met plannen.

Wat kan verschillen?

Het begint duidelijk na een gebeurtenis, zoals een ongeval of beroerte.

Kunnen beide tegelijk?

Ja.

Welke beoordeling?

Huisarts of neuroloog.

Wat kan op elkaar lijken?

Moeite met verandering, terugtrekken, vergeten.

Wat kan verschillen?

Bij dementie gaat het om achteruitgang ten opzichte van eerder functioneren.

Kunnen beide tegelijk?

Ja.

Welke beoordeling?

Huisarts; bij duidelijke achteruitgang niet wachten.

Wat kan op elkaar lijken?

Brainfog, slaapproblemen, prikkelgevoeligheid.

Wat kan verschillen?

Deze klachten zijn vaak nieuw en hangen samen met andere lichamelijke veranderingen.

Kunnen beide tegelijk?

Ja.

Welke beoordeling?

Huisarts.

Wat kan op elkaar lijken?

Vermoeidheid, concentratieproblemen, stemmingsverandering.

Wat kan verschillen?

Bloedonderzoek kan hier duidelijkheid over geven.

Kunnen beide tegelijk?

Ja.

Welke beoordeling?

Huisarts; dit hoort als eerste medisch onderzocht te worden.

Wat kan op elkaar lijken?

Sufheid, onrust, slaapproblemen, concentratieverlies.

Wat kan verschillen?

Klachten beginnen vaak kort na starten of wijzigen van een middel.

Kunnen beide tegelijk?

Ja.

Welke beoordeling?

Huisarts of apotheker; stop nooit zelf zomaar.

Wat kan op elkaar lijken?

Voorkeur voor rust en kleine gezelschappen.

Wat kan verschillen?

Introversie betekent meestal dat iemand voorkeur heeft voor minder sociale drukte. Het verklaart niet automatisch levenslange communicatieverschillen, sterke zintuiglijke reacties of moeite met verandering.

Kunnen beide tegelijk?

Ja; introversie is geen aandoening.

Welke beoordeling?

Meestal geen; alleen als je er last van hebt.